Co wiesz o pokrzywce? Wbrew powszechnemu przekonaniu rzadko kiedy ma ona związek z alergią i może być objawem różnych chorób.

Anna Przyborska

Pokrzywka (łac. urticaria) to grupa chorób o różnych przyczynach i o zbliżonym obrazie klinicznym, w przebiegu której na skórze, pod wpływem zadziałania jakiegoś czynnika, tworzą się wypukłe bąble. Bąble są zewnętrznym objawem powstającego przy pokrzywce obrzęku skóry właściwej w wyniku rozszerzenia i zwiększenia przepuszczalności naczyń krwionośnych. Nazwa choroby pochodzi od rośliny pokrzywy, która powoduje oparzenia podobne do zmian na skórze przy pokrzywce


Objawy

Podstawowym objawem pokrzywki są bąble pokrzywkowe, o różnych kształtach i rozmiarach, od kilku milimetrów do zmian obejmujących znaczne powierzchnie skóry, z towarzyszącym silnym świądem, a czasem uczuciem pieczenia skóry. Bąble powstają nagle, utrzymują się stosunkowo krótko (do 24 godzin) i ustępują zwykle samoistnie bez pozostawienia blizn czy przebarwień skóry. Szczególną uwagę należy zwrócić na to czy pokrzywce nie towarzyszą takie objawy jak duszność, zawroty głowy, kołatanie serca, obniżenie ciśnienia tętniczego, uczucie silnego osłabienia, nudności, wymioty, biegunka, chrypka czy uczucie braku powietrza bowiem mogą one zwiastować pojawienie się wstrząsu anafilaktycznego.

Pokrzywce może towarzyszyć obrzęk naczynioruchowy, który jeśli będzie zlokalizowany w okolicy gardła może spowodować uczucie trudności w oddychaniu. Najgroźniejszym powikłaniem może być uduszenie się chorego jeśli nie zostanie zostanie podjęte leczenie w odpowiednim czasie. To powikłania występuje na szczęście rzadko, jednak trzeba o tym pamiętać.

Najważniejszym kryterium klinicznym jest czas trwania zmian. Pokrzywkę można podzielić na ostrą (zmiany ustępują w ciągu 6 tygodni) oraz przewlekłą (zmiany trwają dłużej niż 6 tygodni). W ciągu życia pokrzywka ostra pojawi się u około 15-20% ludzi, będzie to najczęściej jednorazowy epizod nie wymagający diagnostyki u lekarza. Pokrzywka przewlekła natomiast dotyka ok 2-3% społeczeństwa i postępowanie w jej przypadku jest odmienne.

Przyczyny pokrzywki

Diagnostyka przyczyn pokrzywki przewlekłej jest skomplikowana i czasochłonna, diagnozy dokonuje się w oparciu o ocenę charakterystycznych zmian skórnych i wywiad z pacjentem. Rozpoznanie ostrej postaci zwykle nie wymaga przeprowadzenia badań zaś w przypadku pokrzywki przewlekłej przyczynę udaje się ustalić jedynie u 5—20% chorych, resztę przypadków traktujemy jako pokrzywka idiopatyczna ( spontaniczna). Za te maksimum 20% przypadków pokrzywki przewlekłej mogą odpowiadać choroby alergiczne, choroby zakaźne, choroby autoimmunologiczne, choroby nowotworowe, zakażenia pasożytnicze, nadwrażliwość na NLPZ, leki, konserwanty. Częstą przyczyną jest pokrzywka fizykalna czyli zmiany powstają pod wpływem ucisku (w miejscu noszenia paska, czy uciskających ubrań, ten typ pokrzywki częściej występuje u mężczyzn), zmiany temperatury (pod wpływem kąpieli w ciepłej lub zimnej wodzie, po zmianie temperatury w pomieszczeniu).

Pokrzywka przewlekła częściej pojawia się u dorosłych niż u dzieci, dwukrotnie częściej chorują kobiety. U kobiet najczęściej występuje pokrzywka idiopatyczna i pokrzywka świetlna, u mężczyzn pokrzywka opóźniona z ucisku i cholinergiczna, u dzieci czynnikiem powodującym wysiew bąbli pokrzywkowych są najczęściej infekcje górnych dróg oddechowych. Alergia IgE-zależna jest rzadką przyczyną pokrzywki u dzieci. W tabeli za Machura i inni przedstawiono prawdopodobne przyczyny różnych postaci pokrzywki u hospitalizowanych dzieci.

Ze względów historycznych niektóre choroby mają nazwy związane z pokrzywką ale obecnie są już nieuważane za jej podtypy jak pokrzywka barwnikowa (mastocytoza), pokrzywkowe zapalenie naczyń,rodzinna pokrzywka z zimna (zapalenie na-czyń) czy obrzęk naczynioruchowy niehistaminowy (np. wrodzony obrzęk naczynioruchowy). Niektóre bardzo rzadkie zespoły chorobowe również mogą być związane z pokrzywką lub obrzękiem naczynioruchowym np. zespół Muckle’a i Wellsa (napadowa wysypką o charakterze pokrzywkowym, gorączką, artralgią oraz postępującą głuchotą neurosensoryczną i amyloidozą ), zespół Gleicha (epizodyczny obrzęk naczynioruchowy z przewlekłą eozynofilią i zwiększonym stężeniem IgM ), zespół Wella (nawracające zapalenie skóry z eozynofilią) czy inne.

Diagnostyka

Wstępna diagnostyka pokrzywki przewlekłej obejmuje oznaczenie OB lub CRP (badania te oceniają ogólnie obecność stanu zapalnego w organizmie), morfologii z rozmazem, prób wątrobowych, badania moczu, niekiedy oceny czynności tarczycy.Testy skórne lub kontaktowe z alergenami czy też badanie poziomu IgE we krwi wykonuje się u chorych u których pokrzywkę łączy się z kontaktem alergenem.

W celu ustalenia przyczyn pokrzywki,lekarz na podstawie wywiadu i obecności innych objawów wykonuje również badania pomocnicze krwi oraz testy w kierunku tzw. chorób autoimmunologicznych,wirusowych zakażeń wątroby, w kierunku atopii lub infekcji pasożytniczej, wykluczając nowotwory. Pomocne mogą okazać się różne próby prowokacyjne np. z kostką lodu przy podejrzeniu pokrzywki z zimna, mokre okłady przy pokrzywce wodnej, próby uciskowe, naświetlenia, próby prowokacyjne pokarmowe itd. Niekiedy, np. przy podejrzeniu pokrzywkowego zapalenia naczyń czy mastocytozy należy wykonać biopsję skóry – czyli wyciąć kilkumilimetrowy jej wycinek i zbadać pod mikroskopem.

Jakie są sposoby leczenia?

Podstawowymi lekami wykorzystywanymi w terapii pokrzywki ostrej i przewlekłej są leki przeciwhistaminowe, które zmniejszają świąd skóry i powodu-ją zanikanie bąbli pokrzywkowych. Choć aktualnie zaleca się leki przeciwhistaminowe nowych generacji, niekiedy łączy się z lekami I generacji, które mają silne działanie przeciwświądowe i uspokajające, mogą być niezbędne by pacjent mógł zasnąć.
W ciężkiej pokrzywce przewlekłej z towarzyszącym obrzękiem naczynioruchowym mogą zostać włączone doustne glikokortykosteroidy mające silne działanie przeciwalergiczne i przeciwzapalne. Ponieważ terapia nimi jest obciążona licznymi działaniami ubocznymi stosuje się je tak krótko jak to niezbędne. Glikokortykosteroidy w formie maści stosuje się sporadycznie.U chorych z opornymi na dotychczasowe leczenie objawami pokrzywki przewlekłej czasami próbuje się leków przeciwleukotrienowych ale ich efekt działania jest dość słaby.Jeśli w pokrzywce przewlekłej na pełnym leczeniu i leczeniu wspomagającym nadal są wysiewy bąbli to można pomyśleć o kwalifikacji pacjenta do leczenia biologicznego, lekiem stosowanym w najcięższych postaciach choroby jest z humanizowane, przeciwciało monoklonalne klasy IgG1/к - Omalizumab. Terapia ta może przynieść znaczną poprawę u niektórych pacjentów. Koszty leczenia są wysokie i występują problemy z refundacją tego leczenia dlatego dostępność dla pacjentów jest ograniczona.Jeśli pokrzywce towarzyszy wstrząs anafilaktyczny, lekiem pierwszego wyboru jest epinefryna.

Jesteś pacjentem, u którego rozpoznano pokrzywkę lub obrzęk naczynioruchowy? A może ktoś z Twojej rodziny choruje a Ty chcesz mu pomóc? Zainteresowanym tematem pokrzywki i obrzęku naczynioruchowego polecam stronę http://pokrzywka.com.pl/szkola/ na której można się zapisać na bezpłatne zajęcia poszerzające wiedzę na temat pokrzywek i obrzęku naczynioruchowego .

 

>>> Podobał się artykuł ? Sprawdź nasz kwartalnik "Atopia" - wszystkie numery, bezpłatnie do pobrania TUTAJ
>>> Chcesz więcej informacji i benefitów od PTCA? Zostań Członkiem PTCA (członkostwo jest bezpłatne). Zarejestruj się  TUTAJ

Udostępnij stronę znajomym