Kiedy w brzuchu burczy a jelita dostają skurczy….
Słów kilka o nietolerancji laktozy


Anna Przyborska

Laktoza, inaczej zwana cukrem mlekowym C12H22O1 to dwucukier obecny w niektórych pokarmach mlecznych. Laktoza stanowi ważne źródło energii a jej obecność w diecie zwiększa wchłanianie wapnia oraz wpływa korzystnie na florę bakteryjną jelit. Jej obecność w jadłospisie dba o prawidłowy stan błony śluzowej jelita grubego i wspiera układ odpornościowy.

 

Nietolerancja laktozy, niedobór laktazy, hipolaktazja to nadwrażliwość pokarmowa powodowana niedoborem lub brakiem laktazy. Laktaza to enzym niezbędny w procesie trawienia laktozy zawartej w mleku, zarówno ludzkim jak i innych ssaków np. w mleku krowim. Enzym ten jest wytwarzana nie tylko przez zwierzęta ale też rośliny, grzyby, bakterie i drożdże.

 

Typy nietolerancji laktozy

Zdolność trawienia laktozy fizjologicznie zmienia się w trakcie wzrastania.  U większość ssaków jej trawienie zanika po zakończeniu okresu karmienia piersią.  U człowieka produkcja laktazy najczęściej spada o 90% podczas pierwszych 4 lat życia, chociaż dokładny czas tych zmian jest osobniczo zmienny.

 

·       Pierwotna nietolerancja laktozy

 Cześć ludzi posiada mutację genu kodującego która chroni przed zanikiem produkcji laktazy co pozwala im na bezproblemową konsumpcję słodkiego mleka i jego przetworów przez całe życia. Mutacja ta występuje częściej w populacjach, które wcześnie udomowiły bydło. Większość ludzi pochodzenia północno-europejskiego posiada ową mutację, geny te ma około 93% Polaków i teoretycznie wytwarzają oni wystarczające ilości laktazy przez całe życie. Dla odmiany wśród ludzi pochodzących z Bliskiego Wschodu, Indii czy części Afryki niedobory laktazy są powszechne.

 

·       Nietolerancja wtórna

Geny nie warunkują bezproblemowego trawienia laktozy bo nietolerancja laktozy ma nie tylko podłoże genetyczne.  Problemy z cukrem mlecznym mogą wynikać również z chorób układu pokarmowego. Stany zapalne jelit o etiologii wirusowej chociażby rotawirusowej, bakteryjnej, przerost bakteryjny jelita cienkiego (SIBO) choroby pasożytnicze, alergie pokarmowe, niektóre choróby autoimmunologiczne, kuracje antybiotykowe, niedożywienie, operacje jelit, radioterapie, niektóre leki czy alkohol mogą wtórnie prowadzić do uszkodzenia nabłonka jelitowego. Nietolerancja laktozy może również wynikać z całkowicie bezmlecznej diety, która obniża aktywność wydzielania laktazy

 

·       Nietolerancja wrodzona/ alaktazja

Alaktazja jest  niezwykle rzadka. Noworodek dotknięty tą przypadłością nie produkuje laktazy, objawy pojawiają się już przy pierwszym karmieniu. Nieleczony ten typ nietolerancji potencjalnie zagraża życiu i od pierwszych dni życia dziecko musi być żywione sztucznymi preparatami pozbawionymi cukru mlecznego.

 

Względny niedobór laktazy pojawia się również praktycznie u wszystkich wcześniaków urodzonych przed 34. tygodniem wieku płodowego. Zwykle nie ma istotnego znaczenia klinicznego i nie wymaga leczenia.

Objawy nietolerancji laktozy